Architektura czwartek, 27 luty 2014 14:07   |  

Ewangelicka lecznica dla dzieci „Betania” (Kinderheilstätte Bethanien)

Ewangelicka lecznica dla dzieci „Betania” (Kinderheilstätte Bethanien)

W 1890 r. gmina ewangelicka z Rybnika zawiązała w Jastrzębiu fundację „Betania”. Z powodu braku własnego budynku podopieczni fundacji korzystali z prywatnych kwater. W 1894 r. fundacja zakupiła dwa bliźniacze budynki usytuowane nieopodal hotelu Hohenzollern. Pierwszy budynek z dużą salą i 12 pokojami był przeznaczony wyłącznie dla dzieci, natomiast w drugim swoją siedzibę miał zarząd zakładu. W 1905 roku rozbudowano zaplecze sanatoryjne o nowy budynek zwrócony frontem na południe, z którego rozpościerał się piękny widok na okoliczne wzgórza. Obliczony na około120 łóżek posiadał salę jadalną, 4 duże sypialnie i 10 pokoi. Dzięki temu fundacja mogła zapewnić miejsce dla 150 kuracjuszy. Z pokoi w domach fundacji „Betania” mogli korzystać także wyznawcy innych religii. W 1908 r. fundacja zakupiła hotel „Hohenzollern” za kwotę 40 800 marek i od tej pory był znany jako „Fremdenheim”. Kiedy w 1922 r. Jastrzębie znalazło się w granicach Polski fundacja sprzedała trzy z czterech budynków Zakładowi Ubezpieczeń na wypadek inwalidztwa z Królewskiej Huty. Jeden z nich pod koniec lat 20. XX wieku, ze względu na zły stan techniczny, rozebrano. Ten sam los spotkał pod koniec lat 30. drugi bliźniaczy obiekt.

Do dyspozycji kuracjuszy pozostał więc ostatni z budynków wybudowany w 1905 roku. Znajdowała się w nim lecznica czynna przez 6 miesięcy w roku z oddziałem inwalidzkim na około 60 łóżek. Własnością fundacji pozostał Fremdenheim, który funkcjonował jako willa „Betania” oferująca 10 pokoi, z utrzymaniem lub też bez utrzymania, którą zarządzali m. in. Degras i Draub. Jednak i ten obiekt został w 1936 roku zaadaptowany na potrzeby ZUS. W okresie okupacji budynki nadal pełniły swoją rolę tym razem pod zarządem niemieckiego odpowiednika ZUS-u – Landesversicherungsanstalt. Po zakończeniu II wojny światowej oba obiekty trafiły ponownie pod zarząd ZUS-u, a następnie zostały przejęte przez Przedsiębiorstwo Państwowe Polskie Uzdrowiska i funkcjonowały jako Sanatorium nr 1 – pawilon „A” (później sanatorium Dabrówka) i  „B” (później sanatorium Mieszko).  Do sanatorium nr 1, jako pawilon „C”,  należała także dawna „Szwajcarka”. Wraz z zakończeniem działalności uzdrowiskowej w 1994 r. zarówno „Dąbrówka” jak i „Mieszko” znalazły nowe zastosowanie. Obecnie w dawnym sanatorium Dąbrówka funkcjonuje hotel o tej samej nazwie, a w sanatorium Mieszko mieści się m. in. poczta.

Źródła:

  • Maga S., Jastrzębie Zdrój na Górnym Śląsku, Warszawa 1950.
  • Polski Almanach Uzdrowisk, Kraków 1934.
  • Atlas uzdrowisk polskich, Warszawa-Wrocław 1990.
  • Typrowicz S., Jastrzębie-Zdrój. Śląskie zdrojowisko słonojodobromowe, Jastrzębie-Zdrój 1937.
  • Fudziński J., Jastrzębie Zdrój. Początki i rozwój uzdrowiska, w: Kroniki rybnickie, nr 1, Rybnik 1983.
  • Boratyn M., Mazur D.: Jastrzębie Zdrój. Dzieje uzdrowiska 1861-1994”, Jastrzębie-Zdrój 2011.
  • Jastrzębie Zdrój. Dzieje uzdrowiska. Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa 1951-2001, Opole-Jastrzębie Zdrój 2001.
Czytany 712 razy
Ostatnio zmieniany czwartek, 14 grudzień 2017 15:52

Dariusz Mazur

Pasjonat lokalnej historii. Kolekcjoner oraz autor wielu artykułów o przeszłości Jastrzębia.

Najczęściej czytane

Słowa kluczowe